Page 91 - Demo

89dramatike ndodhin n%u00eb shum%u00eb vende veprimi dhe zgjidhjet jan%u00eb t%u00eb tipit deus ex machina. Kori kishte nj%u00eb rol t%u00eb reduktuar dhe funksion k%u00ebshillues. Vendin e monologut e zuri dialogu. Gjuha q%u00eb p%u00ebrdori Euripidi ishte nj%u00eb gjuh%u00eb m%u00eb pak poetike dhe m%u00eb realiste. Ai i paraqiti personazhet ashtu si%u00e7 jan%u00eb n%u00eb t%u00eb v%u00ebrtet%u00eb, e jo ashtu si%u00e7 duhet t%u00eb jen%u00eb. Krijimtaria e Euripidit sh%u00ebnoi fundin e tragjedis%u00eb antike greke.TRAGJEDIAN%u00cbT ROMAK%u00cb, SENEKA (4 p.e.r. %u2013 65 e.r.)N%u00eb vitet 240 p.e.r., teatri grek u b%u00eb shum%u00eb i njohur nga roman%u00ebt, u p%u00ebrkthye n%u00eb latinisht dhe erdhi n%u00eb Rom%u00eb. Roman%u00ebt, kur flisnin p%u00ebr teatrin, kishin parasysh teatrin grek.Vepra dramatike e Senek%u00ebs i p%u00ebrket periudh%u00ebs s%u00eb dyt%u00eb t%u00eb zhvillimit t%u00eb teatrit romak. Ai ishte filozof, k%u00ebshilltar dhe kryeminist%u00ebr i perandorit Neron. Seneka u frym%u00ebzua nga Euripidi, prej t%u00eb cilit ka marr%u00eb gjysm%u00ebn e temave t%u00eb veprave t%u00eb tij. Tragjedit%u00eb e tij jan%u00eb: %u201cHerkuli i famsh%u00ebm%u201d, %u201cTrojan%u00ebt%u201d, %u201cFenikasit%u201d, %u201cMedea%u201d, %u201cFedra%u201d, %u201cEdipi%u201d, %u201cAgamemnoni%u201d, %u201cTiesti%u201d etj. %u201cMedea%u201d %u00ebsht%u00eb nj%u00eb hulumtim psikologjik dhe filozofik mbi pasionin dhe emocionin e pap%u00ebrmbajtur. Tragjedit%u00eb e Senek%u00ebs, t%u00eb mbushura me p%u00ebrshkrime tmerresh e vrasjesh t%u00eb llahtarshme, fituan, sidomos gjat%u00eb Rilindjes evropiane, nj%u00eb popullaritet t%u00eb madh. Ato u b%u00ebn%u00eb modele p%u00ebr zhvillimin e tragjedis%u00eb s%u00eb re t%u00eb Rilindjes. Seneka k%u00ebrkonte q%u00eb publiku i dramave t%u00eb rij t%u00eb ishte pjes%u00eb e elit%u00ebs, sepse ishte kund%u00ebr artit si zbavitje e masave. Veprat e tij dramatike ishin m%u00eb t%u00eb p%u00ebrshtatshme p%u00ebr t%u2019u lexuar, sesa p%u00ebr t%u2019u v%u00ebn%u00eb n%u00eb sken%u00eb.Shpjegim termashdeus ex machina %u2013 (lat. Zoti q%u00eb shfaqet ose flet p%u00ebrmes nj%u00eb makine), zgjidhje q%u00eb vijn%u00eb, jo nga zhvillimi logjik i ngjarjes, por n%u00eb m%u00ebnyr%u00eb artificiale, nga lart, nga nj%u00eb forc%u00eb e mbinatyrshme.VERIFIKONI NJOHURIT%u00cb Cilat jan%u00eb karakteristikat e vepr%u00ebs s%u00eb Eskilit? Ku ndryshon krijimtaria e Sofokliut nga ajo e Eskilit? %u00c7far%u00eb e b%u00ebn t%u00eb ve%u00e7ant%u00eb vepr%u00ebn e Euripidit? %u00c7%u2019dini p%u00ebr tragjedin%u00eb romake?>>> Pun%u00eb krijueseLexojeni me v%u00ebmendje tragjedin%u00eb %u201cEdipi mbret%u201d dhe zhvilloni k%u00ebt%u00eb aktivitetet krijues:N%u00eb %u00e7ifte, krijoni nj%u00eb sken%u00eb mes vetes dhe fatit, ku fati vjen t%u2019ju tregoj%u00eb se si do t%u00eb jet%u00eb jeta juaj. Si do ta kaloni k%u00ebt%u00eb situat%u00eb? A do ta pranoni? Mundohuni t%u2019ia punoni fatit pas shpine. Do ta refuzoni at%u00eb q%u00eb %u00ebsht%u00eb parath%u00ebn%u00eb p%u00ebr ju, me mosbesim? Si ndryshon reagimi juaj nga reagimi i Iokast%u00ebs dhe i Edipit, kur marrin vesh fatin e tyre?M%u00eb pas diskutoni s%u00eb bashku: A besoni te vullneti i lir%u00eb apo mendoni se e ardhmja juaj %u00ebsht%u00eb e paracaktuar?